گزارش شرق از محدودیت تجارت مرزی ایران؛ عراق و پاکستان در کانون اختلالات، ترکیه با عبور قطره‌چکانی کامیون‌ها

روزنامه شرق در گزارشی از تشدید مشکلات تجارت مرزی ایران خبر داده و مدعی شده است که فشارهای آمریکا، در کنار محدودیت‌های گمرکی و بانکی، فعالیت بازرگانان ایرانی در مرزهای عراق و پاکستان را مختل کرده و عبور کامیون‌ها از مرز ترکیه را با تأخیر و هزینه‌های بالا مواجه ساخته است. این گزارش همچنین به محدودیت پرواز برخی شرکت‌های هواپیمایی ایرانی در کشورهای همسایه اشاره دارد.

به گزارش تالشان نیوز، روزنامه شرق در گزارشی با عنوان «تحریم مرزها» به بررسی مشکلات اخیر تجارت خارجی ایران در مرزهای زمینی و مسیرهای حمل‌ونقل منطقه‌ای پرداخته و مدعی شده است که آمریکا برای محدود کردن مبادلات تجاری ایران، کشورهای همسایه را به اعمال محدودیت در مرزهای زمینی و هوایی تحت فشار قرار داده است.

بر اساس این گزارش، عراق بار دیگر محدودیت‌هایی را در مرزهای زمینی خود با ایران اعمال کرده، فعالان اقتصادی از اختلال در مبادلات تجاری با پاکستان خبر می‌دهند و عبور کامیون‌های ایرانی از مرز ترکیه نیز با تأخیرهای طولانی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل همراه است.

انسداد دوباره گذرگاه مرزی ایران و عراق

شرق گزارش داده است که عراق پس از بازگشایی موقت مرزهای خود با ایران، بار دیگر محدودیت‌هایی را در گذرگاه‌های مرزی اعمال کرده است. بر اساس این گزارش، روز چهارشنبه ۲۹ مهر، دستور بسته‌شدن گذرگاه مرزی الشیب در عراق، مقابل گذرگاه چذابه در ایران، صادر شده است.

شبکه خبری الجزیره به نقل از یک مقام عراقی گزارش داده که این تصمیم به دستور مستقیم علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، اتخاذ شده است. همچنین در این گزارش آمده که احتمال دارد طی روزهای بعد، چند گذرگاه زمینی دیگر نیز به‌تدریج مسدود شوند. بر اساس اطلاعات منتشرشده، در صورت اجرای این تصمیم، تردد مسافران و وسایل نقلیه باربری از گذرگاه یادشده تا اطلاع ثانوی متوقف خواهد شد.

در همین زمینه، خبرگزاری فرانسه به نقل از دو مقام عراقی گزارش داده است که بغداد برای بستن گذرگاه‌های مرزی با ایران تحت فشار آمریکا قرار دارد. به نوشته این خبرگزاری، موضوع محدودیت مرزها در جریان حضور نخست‌وزیر عراق در نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل مطرح شده است.

میدل‌ایست‌نیوز نیز به نقل از منبعی در وزارت امور خارجه عراق مدعی شده است که تصمیم مربوط به بستن مرزهای زمینی با ایران در جریان سفر نخست‌وزیر عراق به آمریکا و پس از ابلاغ موضع وزارت خزانه‌داری آمریکا اتخاذ شده است. خبرگزاری فرانسه همچنین گزارش داده که واشنگتن از کشورهای هم‌مرز با ایران خواسته است اقدام مشابهی انجام دهند.

اختلال در تجارت ایران و پاکستان

به نوشته شرق، پاکستان نیز در هفته‌های اخیر با اعمال محدودیت‌هایی در مبادلات تجاری با ایران، مشکلاتی برای بازرگانان دو کشور ایجاد کرده است. پس از انتشار اطلاعیه‌ای درباره توقف موقت ترددها و مراودات مرزی در شامگاه شنبه ۲۵ مهر، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد که به دلیل بروز برخی مشکلات فنی و ضرورت اتخاذ تدابیر احتیاطی، ترددهای مرزی موقتاً متوقف شده و مقام‌های دو کشور برای رفع مشکل در حال رایزنی هستند.

با این حال، فعالان اقتصادی از موانع بانکی و تجاری به‌عنوان یکی از عوامل اصلی اختلال در مبادلات دو کشور نام برده‌اند.

پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، گفته است که بر اساس اطلاعات موجود، مشکل اصلی لزوماً بسته بودن فیزیکی مرز نیست، بلکه محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و دشواری انجام فرایندهای بانکی، صادرات ایران به پاکستان و واردات این کشور از ایران را با مشکل مواجه کرده است.

بر اساس توضیحات وی، واردکنندگان پاکستانی و صادرکنندگان ایرانی باید اطلاعات مربوط به مبادلات تجاری را در قالب فرم‌های الکترونیکی به شبکه بانکی پاکستان ارائه کنند؛ فرایندی که با توجه به محدودیت‌های بانکی ناشی از تحریم، با دشواری همراه شده است.

علی شریعتی، عضو اتاق بازرگانی و فعال اقتصادی، نیز در گفت‌وگو با روزنامه شرق این محدودیت‌ها را در عمل همسو با تحریم‌های آمریکا علیه ایران دانسته است.

در همین حال، خبرگزاری فارس گزارش داده است که با وجود اظهارات عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، درباره باز بودن مرزهای دو کشور، پیگیری‌های این رسانه حاکی از ادامه محدودیت‌ها و خودداری گمرک پاکستان از بازگشایی کامل مرزهاست. طبق این گزارش، برخی مبادلات از جمله ورود کالا از پاکستان به ایران، تخلیه تانکرهای گاز متوقف‌شده در گمرکات و صادرات محصولات کشاورزی ایران همچنان امکان‌پذیر است.

صف‌های طولانی کامیون‌ها در مرز ترکیه

گزارش شرق نشان می‌دهد که مشکلات حمل‌ونقل جاده‌ای در مرز ترکیه نیز بر فعالیت بازرگانان و شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی تأثیر گذاشته است.

بر اساس آمار و اظهارات نقل‌شده در این گزارش، هزاران کامیون ایرانی در مرز بازرگان با تأخیرهای طولانی روبه‌رو هستند و برخی رانندگان از انتظار حدود ۲۰روزه برای عبور به سمت ترکیه خبر داده‌اند. کامیون‌داران می‌گویند در حالی که ظرفیت پذیرش روزانه کامیون‌های ایرانی در سمت ترکیه بیشتر است، مجوز عبور تنها برای حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ کامیون در روز صادر می‌شود.

در مقابل، طبق اطلاعات منتشرشده در این گزارش، کامیون‌های ترکیه برای ورود به ایران با زمان انتظار کوتاه‌تری مواجه‌اند. مسئولان گمرکی پیش‌تر از خروج روزانه حدود ۳۰۰ کامیون ایرانی و ورود حدود ۶۰۰ کامیون از سمت ترکیه خبر داده بودند.

افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل نیز از دیگر مشکلات مطرح‌شده در این گزارش است. فعالان اقتصادی می‌گویند هزینه جابه‌جایی کالا به مقصد ترکیه به‌شدت افزایش یافته و در برخی موارد، حمل دریایی در مسیر پرریسک تنگه هرمز از نظر هزینه با حمل کالا تا بندر مرسین ترکیه قابل مقایسه است.

احسان ملک‌زاده، رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر از افزایش هزینه‌های لجستیکی به بیش از ۱۰ درصد ارزش کالا خبر داده و گفته است کرایه حمل از بنادر ترکیه به ایران به هشت هزار دلار رسیده است.

محدودیت‌های هوایی در کنار مشکلات زمینی

در بخش پایانی گزارش شرق، به محدودیت‌های اعمال‌شده بر پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به برخی فرودگاه‌های کشورهای همسایه نیز اشاره شده است. به نوشته این روزنامه، این محدودیت‌ها در کنار مشکلات مرزهای زمینی و اختلال در حمل‌ونقل دریایی، فشار بیشتری بر مسیرهای تجاری و جابه‌جایی کالا وارد می‌کند.

مجموع این تحولات، از نگاه گزارش شرق، نشان‌دهنده افزایش دشواری‌های تجارت خارجی ایران در مسیرهای منطقه‌ای است؛ با این حال، میزان نقش مستقیم فشارهای آمریکا در تصمیم‌های هر یک از کشورهای همسایه، به‌ویژه در مواردی که دلایل رسمی فنی، بانکی یا گمرکی مطرح شده، نیازمند بررسی جداگانه و اتکا به اطلاعات تأییدشده است.