کاپیتانِ دریا؛ مردی که فوتبال ایران به او افتخار می‌کند

بعضی فوتبالیست‌ها با گل‌هایشان در تاریخ می‌مانند، بعضی با جام‌هایی که بالای سر می‌برند و بعضی با خاطره‌ای که در دل مردم می‌سازند. سیروس قایقران از جنس دسته سوم بود.

به گزارش تالشان نیوز از رشت، کاپیتانی که از کوچه‌ها و زمین‌های فوتبال بندرانزلی برخاست، پیراهن تیم ملی ایران را بر تن کرد و به نمادی فراتر از فوتبال برای مردم گیلان تبدیل شد. نام او هنوز در انزلی فقط یادآور یک ستاره فوتبال نیست؛ روایت مردی است که محبوبیتش با گذشت سال‌ها نه‌تنها کم نشده، بلکه به بخشی از هویت ورزشی این شهر تبدیل شده است.

سیروس قایقران، متولد اول بهمن ۱۳۴۰ در بندرانزلی، فوتبالش را از ملوان آغاز کرد و خیلی زود به یکی از چهره‌های شاخص فوتبال ایران تبدیل شد. او هافبکی باهوش، بازی‌ساز و صاحب قدرت رهبری بود که در میانه میدان، نبض بازی را در اختیار می‌گرفت.

قایقران در سال ۱۳۶۳ به تیم ملی دعوت شد و بعدها به بازوبند کاپیتانی رسید؛ اتفاقی تاریخی که او را به نخستین کاپیتان تیم ملی از یک باشگاه شهرستانی تبدیل کرد. در جام ملت‌های آسیا ۱۹۸۸، تیم ایران با رهبری او به مقام سوم رسید و دو سال بعد، در بازی‌های آسیایی ۱۹۹۰ پکن، یکی از مهم‌ترین افتخارات فوتبال ایران را رقم زد. گل تاریخی او مقابل کره جنوبی در نیمه‌نهایی و قهرمانی ایران مقابل کره شمالی در فینال، نامش را برای همیشه در تاریخ فوتبال کشور ثبت کرد.

در کارنامه ملی او ۴۳ بازی رسمی و ۶ گل ثبت شده است؛ آماری در کنار افتخاراتی چون قهرمانی بازی‌های آسیایی و مقام سوم جام ملت‌های آسیا. اما آنچه قایقران را از بسیاری ستاره‌های دیگر متمایز می‌کرد، فقط افتخارات ملی نبود؛ او هیچ‌گاه پیوندش را با ملوان و زادگاهش قطع نکرد. با وجود پیشنهادهای تیم‌های بزرگ، ملوان برای او چیزی فراتر از یک باشگاه بود؛ خانه‌ای که به آن تعلق داشت.

قایقران با ملوان به قهرمانی جام حذفی ایران رسید و به یکی از ماندگارترین چهره‌های تاریخ این باشگاه تبدیل شد.برای مردم گیلان، او نماد افتخار فوتبالی استانی بود که توانست یکی از مهم‌ترین بازیکنان و کاپیتان‌های تاریخ تیم ملی را به فوتبال ایران معرفی کند.

محبوبیت سیروس قایقران را نمی‌توان تنها با تعداد بازی‌های ملی، گل‌ها یا جام‌های قهرمانی اندازه گرفت. او در بندرانزلی به شخصیتی اجتماعی تبدیل شده بود؛ مردی که با وجود رسیدن به بالاترین سطح فوتبال، ارتباطش را با مردم و دوستان دوران کودکی حفظ کرد.

روایت‌هایی از زندگی شخصی او وجود دارد که نشان می‌دهد با وجود شهرت، همچنان در میان مردم شهر حضور داشت، با کودکان و جوانان وقت می‌گذراند و بدون هیاهو به خانواده‌های نیازمند کمک می‌کرد.

همین رفتارها باعث شد محبوبیت او از محدوده ورزشگاه سیروس قایقران فراتر برود. برای مردم انزلی، او فقط یک فوتبالیست موفق نبود؛ فرزند شهرشان بود که در بالاترین سطح فوتبال ایران به افتخار رسید، اما ریشه‌هایش را فراموش نکرد.

امروز نیز ورزشگاه خانگی ملوان به نام سیروس قایقران مزین است؛ نشانه‌ای از جایگاهی که هیچ گذر زمانی نتوانسته آن را کمرنگ کند.

۱۸ فروردین ۱۳۷۷، سیروس قایقران در سانحه رانندگی در جاده رشت به تهران، در ۳۶ سالگی جان باخت؛ حادثه‌ای تلخ که فرزند هشت‌ساله‌اش راستین نیز در آن جان خود را از دست داد. فوتبال ایران یکی از کاپیتان‌های تأثیرگذارش را از دست داد، اما انزلی اسطوره‌ای را از دست داد که هنوز هم نامش با هویت این شهر گره خورده است.

او یکی از تأثیرگذارترین کاپیتان‌های تاریخ تیم ملی و نخستین چهره شهرستانی بود که از یک باشگاه خارج از تهران به این جایگاه رسید. قهرمانی آسیایی ۱۹۹۰ نیز مهم‌ترین بخش میراث ورزشی اوست.

در فوتبال گیلان قایقران نماد توانایی فوتبال این استان در پرورش بازیکنان ملی‌پوش و تأثیرگذار بود. او نشان داد یک بازیکن برخاسته از ملوان می‌تواند در سطح ملی به بالاترین جایگاه رهبری برسد.کاپیتانِ دریا؛ مردی که فوتبال ایران و گیلان به او افتخار می‌کند.

در فرهنگ هواداری ملوان، او فراتر از یک اسطوره ورزشی است. نامش با هویت ملوان، تاریخ فوتبال انزلی و تعلق خاطر مردم به تیم شهرشان گره خورده است.

شاید بتوان بازیکنانی را پیدا کرد که از نظر تعداد جام، گل یا افتخارات فردی کارنامه پربارتری از سیروس قایقران داشته باشند؛ اما محبوبیت و جایگاه اجتماعی او را نمی‌توان صرفاً با آمار مقایسه کرد. قایقران از آن چهره‌هایی است که فوتبال ایران فقط یک بازیکن از دست نداد، بلکه بخشی از هویت فوتبالی یک شهر را به نام او ثبت کرد.

سیروس قایقران رفت، اما در انزلی هنوز صدای تشویق نام او خاموش نشده است؛ چون بعضی آدم‌ها با سوت پایان مسابقه از یاد نمی‌روند.

اما اتفاقات تلخ ۱۶ آبان در ورزشگاه یادگار امام تبریز، بار دیگر فوتبال ایران را با پرسشی جدی درباره اخلاق و حرمت اسطوره‌ها روبه‌رو کرد. در جریان دیدار تراکتور و خیبر خرم‌آباد، شماری از تماشاگران با سر دادن شعارهای توهین‌آمیز علیه مردم گیلان، بندرانزلی، باشگاه ملوان و زنده‌یاد سیروس قایقران، حاشیه‌ای تأسف‌بار رقم زدند. طبق گزارش‌های منتشرشده، شدت شعارها به حدی بود که ناظر مسابقه برای متوقف کردن این رفتارها، بازی را برای دقایقی متوقف کرد. باشگاه ملوان نیز در واکنش به این اتفاقات، از پیگیری و شکایت رسمی خبر داد.

سیروس قایقران متعلق به ملوان، انزلی یا حتی گیلان به‌تنهایی نیست؛ او بخشی از تاریخ فوتبال ایران است. بازیکنی که با پیراهن تیم ملی برای افتخار این سرزمین جنگید، بازوبند کاپیتانی را بر بازو بست و نام ایران را در فوتبال آسیا سربلند کرد. اختلاف رنگ‌ها، رقابت باشگاه‌ها و کری‌خوانی‌های فوتبالی هیچ‌کدام مجوز عبور از مرز انسانیت و بی‌احترامی به نام و خاطره یک اسطوره نیست.

قایقران امروز در میان ما نیست تا از خودش دفاع کند، اما احترام به او وظیفه همه کسانی است که فوتبال را فراتر از برد و باخت می‌دانند. می‌توان رقیب ملوان بود، می‌توان طرفدار هر تیمی بود، اما نمی‌توان به نام سیروس قایقران بی‌احترامی کرد و همچنان مدعی احترام به تاریخ فوتبال ایران بود.