صف ۴۰ کیلومتری کامیون‌ها در مرز قزاقستان؛ فرصتی برای توسعه مسیرهای ترانزیتی ایران

توقف حدود ۹۹۰ کامیون در مرز زمینی ازبکستان و قزاقستان و شکل‌گیری صفی به طول حدود ۴۰ کیلومتر، بار دیگر اهمیت توسعه مسیرهای زمینی و تقویت جایگاه ایران در شبکه ترانزیت چین و آسیای مرکزی را مطرح کرده است.

به گزارش تالشان نیوز، به نقل از عصر ایران، بر اساس گزارش رسانه ازبکستانی پودروبنو، افزایش انتقال کالا از چین از مسیر قزاقستان به ازبکستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی، در کنار فشار ناشی از حمل‌ونقل کالا از روسیه و بلاروس، از عوامل اصلی ازدحام کامیون‌ها در مرز زمینی یلمه عنوان شده است.

بر اساس اعلام کمیته گمرک ازبکستان، شمار کامیون‌های عبوری از گذرگاه‌های مرزی دو کشور از روزانه یک‌هزار و ۱۶۵ دستگاه در سال ۲۰۲۱، با رشد ۲.۷ برابری به سه‌هزار و ۱۳۰ دستگاه در روز در نوامبر ۲۰۲۶ رسیده است. با این حال، هنوز مشخص نیست چه تعداد از این کامیون‌ها حامل کالا برای ایران هستند و نمی‌توان تمام این ترافیک را به محموله‌های ورودی به کشور نسبت داد.

خورگوس و تاشکند؛ دو نقطه برای حضور لجستیکی ایران

این تحولات در شرایط محدودیت مسیرهای دریایی ایران، اهمیت توسعه حمل‌ونقل زمینی و استفاده از ظرفیت کشورهای آسیای مرکزی را افزایش داده است. یکی از راهکارهای مطرح‌شده در این زمینه، ایجاد هاب‌های لجستیکی ایران در مناطقی مانند تاشکند و خورگوس، در مرز مشترک چین و قزاقستان، است تا امکان تجمیع محموله‌های متعلق به ایران و انتقال کالا از مبدأ چین و دیگر کشورهای منطقه فراهم شود.

در ژوئن ۲۰۲۳، وزارت حمل‌ونقل ازبکستان از توافق دو کشور برای ایجاد یک مرکز لجستیکی مشترک ایران و ازبکستان خبر داده بود. توسعه کریدور چندوجهی ازبکستان، ترکمنستان و ایران و ایجاد پایانه‌ها و انبارهایی در بنادر چابهار و بندرعباس نیز از دیگر محورهای همکاری اعلام شده بود.

ایجاد چنین زیرساخت‌هایی می‌تواند علاوه بر تسهیل تأمین کالاهای وارداتی و افزایش صادرات زمینی، زمینه حضور فعال‌تر ناوگان حمل‌ونقل ایران در مسیرهای ترانزیتی میان چین، آسیای مرکزی، قفقاز و ترکیه را فراهم کند.

افغانستان؛ مسیر جایگزین برای کاهش وابستگی به ترکمنستان

از سوی دیگر، وابستگی برخی مسیرهای ترانزیتی ایران به خاک ترکمنستان، ضرورت بررسی و فعال‌سازی مسیرهای جایگزین را مطرح می‌کند. در همین راستا، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ترانزیت افغانستان، به‌ویژه مسیرهای ارتباطی این کشور با آسیای مرکزی، می‌تواند گزینه‌های بیشتری برای دسترسی به بازارهای منطقه و کاهش محدودیت‌های احتمالی ایجاد کند.

در مجموع، ازدحام کامیون‌ها در مرز ازبکستان و قزاقستان، نشانه‌ای از تغییر جریان‌های لجستیکی منطقه است؛ تحولی که می‌تواند ضرورت بازنگری در ظرفیت‌های ترانزیتی ایران و تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل زمینی را بیش از پیش نمایان کند.