امامزاده ابراهیم شفت؛ از بازارهای شبانه و خانه‌های چوبی تا روایت‌های تاریخی گیلان

روستای امامزاده ابراهیم شفت با ترکیبی از جاذبه‌های مذهبی، طبیعت کوهستانی، معماری منحصربه‌فرد چوبی و بازارهای پرجنب‌وجوش شبانه، یکی از مقاصد متفاوت گردشگری گیلان به شمار می‌رود؛ منطقه‌ای که پس از آتش‌سوزی گسترده سال ۱۴۰۳، با اجرای طرح‌های بازسازی و ایمن‌سازی در مسیر احیای دوباره قرار گرفته است.

به گزارش تالشان نیوز، در فاصله حدود ۵۷ کیلومتری رشت، در ارتفاعات شهرستان شفت، روستایی قرار گرفته که معماری چوبی، جاذبه‌های طبیعی و فضای مذهبی آن، تصویری متفاوت از گردشگری در شمال کشور به نمایش می‌گذارد. امامزاده ابراهیم یکی از شناخته‌شده‌ترین مقاصد گردشگری مذهبی و طبیعی گیلان است که مسیر دسترسی به آن نیز بخشی از جذابیت سفر محسوب می‌شود.

جاده منتهی به این روستا از میان شالیزارها، رودخانه‌ها، روستاهای سرسبز و کوهپایه‌های جنگلی عبور می‌کند و با نزدیک شدن به مقصد، چشم‌انداز ارتفاعات و هوای خنک کوهستانی بیشتر نمایان می‌شود.

بقعه‌ای زیارتی با روایت‌های تاریخی

بقعه امامزاده ابراهیم مهم‌ترین جاذبه مذهبی این روستاست که در میان مردم گیلان جایگاه ویژه‌ای دارد. بر اساس باورهای مذهبی و روایت‌های محلی، امامزاده ابراهیم از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است و در میان مردم با نام‌های «ابوالفضل گیلان» و «شاهزاده ابراهیم» شناخته می‌شود.

در برخی روایت‌های تاریخی نیز از سفر شاهزاده ابراهیم به ایران پس از شهادت امام رضا(ع)، همراه با آقا سید هاشم و آقا سید جلال‌الدین اشرف یاد شده است.

بنای کنونی بقعه با مساحتی حدود ۳۰۰ مترمربع در چهار طبقه ساخته شده و بخش‌هایی همچون مسجد، صحن، مهمان‌پذیر و فضای باز را در خود جای داده است؛ مجموعه‌ای که در طول سال میزبان زائران و گردشگران بسیاری است.

معماری چوبی؛ شاخصه متفاوت روستای امامزاده ابراهیم

یکی از ویژگی‌هایی که این روستا را از دیگر مناطق گردشگری گیلان متمایز می‌کند، ساختمان‌های چوبی چندطبقه آن است. برخی از این بناها پنج تا ۶ طبقه ارتفاع دارند و در کنار هم، بافت معماری خاصی را در دل کوهستان شکل داده‌اند.

استفاده گسترده از چوب در ساخت‌وساز، متناسب با شرایط جغرافیایی و دشواری دسترسی به منطقه، به‌تدریج هویت معماری ویژه‌ای برای این روستا ایجاد کرده است؛ بافتی که در کنار جنگل‌های انبوه و ارتفاعات سرسبز، از جاذبه‌های اصلی گردشگری آن به شمار می‌رود.

رودخانه پرآب امامزاده ابراهیم نیز از بخش شرقی روستا عبور می‌کند و با تقسیم آبادی به دو بخش، چشم‌انداز زیبایی از جریان آب و طبیعت اطراف ایجاد کرده است. پلی که دو سوی روستا را به یکدیگر متصل می‌کند، از نقاط مناسب برای تماشای مناظر کوهستانی و جنگلی منطقه است.

چشمه‌ها و مکان‌هایی که با باورهای محلی گره خورده‌اند

جاذبه‌های این منطقه تنها به بقعه و طبیعت محدود نمی‌شود. چهل‌چشمه، چشمه میدان و مکانی موسوم به قتلگاه از جمله نقاطی هستند که در باورها و روایت‌های قدیمی مردم روستا جایگاه ویژه‌ای دارند.

چهل‌چشمه در بخش شرقی بقعه قرار گرفته و مجموعه‌ای از چشمه‌های طبیعی با آب خنک است. چشمه میدان نیز در مرکز دهکده واقع شده و مردم محلی روایت‌هایی مذهبی درباره پیشینه آن نقل می‌کنند.

در فاصله حدود ۳۰۰ متری پایین‌تر از بقعه نیز مکانی با عنوان قتلگاه قرار دارد که بر اساس روایت ساکنان، محل شهادت شاهزاده ابراهیم بوده است. مقبره منسوب به بابارکاب در فاصله پنج کیلومتری بقعه و برخی مکان‌های تاریخی و روایی دیگر نیز در اطراف روستا قرار دارند.

بازاری که با غروب آفتاب زنده می‌شود

یکی از جذابیت‌های متفاوت امامزاده ابراهیم، زندگی پرجنب‌وجوش شبانه آن است. برخلاف بسیاری از روستاهای کوهستانی که با غروب آفتاب آرام می‌شوند، در این منطقه بازار و رفت‌وآمد گردشگران تا ساعات پایانی شب ادامه دارد و در روزهای شلوغ، شب‌نشینی‌ها گاهی تا نزدیکی صبح طول می‌کشد.

بازار محلی روستا نیز بخشی از تجربه گردشگران است؛ جایی که انواع محصولات بومی و صنایع دستی از جمله پنیر سیاهمزگی، سوهان محلی، محصولات قلاب‌بافی، زیلو، سبدها و دست‌بافته‌های حصیری عرضه می‌شود.

بافت شال و جوراب و تولید محصولات دست‌بافت و حصیری از فعالیت‌های سنتی مردم منطقه است که در کنار فروش سوغات، به رونق اقتصادی روستا و حفظ هنرهای بومی کمک می‌کند.

آتش‌سوزی سال ۱۴۰۳؛ حادثه‌ای که چهره دهکده را تغییر داد

در کنار ظرفیت‌های گردشگری، آتش‌سوزی گسترده ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۳ یکی از تلخ‌ترین حوادث تاریخ معاصر امامزاده ابراهیم بود؛ حادثه‌ای که بخش قابل توجهی از واحدهای مسکونی و تجاری روستا را درگیر کرد.

این آتش‌سوزی از یک نانوایی آغاز شد و به دلیل استفاده گسترده از چوب در ساختمان‌ها، به‌سرعت به بناهای اطراف گسترش یافت. در جریان این حادثه، ۴۰ ساختمان شامل بیش از ۱۲۰ واحد مسکونی و تجاری آسیب دیدند یا از بین رفتند؛ با این حال، تلفات جانی گزارش نشد.

این اتفاق ضرورت بازنگری در شیوه ساخت‌وساز، افزایش امکانات امدادی و رعایت استانداردهای ایمنی در این منطقه را بیش از گذشته آشکار کرد.

بازسازی و ایمن‌سازی برای بازگشت رونق به روستا

ارسلان مقیمی، فرماندار شفت، با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای بازسازی و ساماندهی منطقه امامزاده ابراهیم اظهار کرد: طی یک سال و نیم گذشته تلاش شده است روند بازسازی و ایمن‌سازی این منطقه به شکل اصولی دنبال شود.

وی از استقرار دائمی دو نیروی آتش‌نشان در پایگاه امامزاده ابراهیم خبر داد و افزود: با توجه به نقش مصالح ساختمانی در گسترش آتش‌سوزی گذشته، استفاده از مصالح مقاوم در برابر حریق در ساخت‌وسازهای جدید مورد توجه قرار گرفته است.

فرماندار شفت همچنین برگزاری دوره‌های آموزشی پیشگیری از آتش‌سوزی با همکاری هلال‌احمر و آتش‌نشانی مرکز استان را از دیگر اقدامات انجام‌شده عنوان کرد و گفت: بخش قابل توجهی از حوادث آتش‌سوزی ناشی از بی‌احتیاطی است و افزایش آگاهی ساکنان می‌تواند در کاهش خطرات مؤثر باشد.

مقیمی همچنین از آسفالت پنج کیلومتر از مسیر منتهی به امامزاده ابراهیم تا حرم مطهر و اختصاص اعتبار برای تجهیز آتش‌نشانی و بهسازی معابر روستا خبر داد.

وی با اشاره به اهمیت تأمین امنیت خاطر ساکنان افزود: برای پوشش بیمه‌ای منازل مسکونی منطقه در برابر آتش‌سوزی، قراردادی با بیمه ایران منعقد شده و تاکنون تعدادی از خانوارها تحت پوشش این بیمه قرار گرفته‌اند.

امامزاده ابراهیم؛ مقصدی فراتر از طبیعت‌گردی

روستای امامزاده ابراهیم در کنار جاذبه‌های مذهبی و طبیعی، به دلیل قرار گرفتن در مجاورت روستاهایی همچون کلاچ‌خندان، خرطوم، دست‌خط‌محله، لپوندان و وزن‌بن، ظرفیت مناسبی برای توسعه گردشگری روستایی در شهرستان شفت دارد.

این منطقه مجموعه‌ای از تجربه‌های متفاوت سفر را در کنار هم قرار داده است؛ از زیارت و طبیعت‌گردی در ارتفاعات جنگلی تا قدم زدن در میان خانه‌های چوبی و خرید محصولات محلی در بازارهای شبانه.

با این حال، تداوم رونق گردشگری در امامزاده ابراهیم به تکمیل زیرساخت‌ها، ایمن‌سازی ساختمان‌ها، تقویت امکانات امدادی و حمایت از کسب‌وکارهای محلی وابسته است؛ اقداماتی که می‌تواند ضمن حفظ هویت فرهنگی و معماری این دهکده، زمینه بازگشت کامل رونق اقتصادی و گردشگری آن را فراهم کند.