«کیوی گیلان» در مسیر جهانی‌شدن؛ نسخه عبور از بازار فله‌ای

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در صادرات کیوی، «برندینگ منطقه‌محور» را راهکاری برای تبدیل این محصول از یک کالای فله‌ای به محصولی متمایز، قابل‌اعتماد و دارای ارزش افزوده در بازارهای جهانی دانست.

به گزارش تالشان نیوز، محمود هوشیارفرد اظهار کرد: برای حضور موفق کیوی گیلان در بازارهای سخت‌گیر جهانی، صرف تولید محصول باکیفیت کافی نیست و باید کیفیت باغی به یک هویت تجاری مشخص تبدیل شود.

وی افزود: خریداران بزرگ دنیا علاوه بر ظاهر محصول، به شناسنامه سلامت، نحوه تولید، میزان مصرف نهاده‌ها، زمان برداشت و قابلیت رهگیری محصول توجه دارند و محصولی که فاقد سابقه و ردپای مشخص تولید باشد، در بازارهای صادراتی با محدودیت مواجه خواهد شد.

استانداردسازی از باغ آغاز می‌شود

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان با بیان اینکه استانداردسازی صادراتی باید در سه سطح باغ، سورتینگ و بسته‌بندی دنبال شود، گفت: هر باغ باید سوابق دقیقی از کوددهی، مصرف آفت‌کش‌ها، آبیاری و سایر فرآیندهای تولید داشته باشد تا امکان رهگیری محصول فراهم شود.

هوشیارفرد تشکیل شورای سیاست‌گذاری «کیوی گیلان» را یکی از الزامات این مسیر دانست و تصریح کرد: این شورا می‌تواند استانداردهای مشخصی برای شاخص‌هایی مانند سفتی، میزان قند، ماده خشک و باقی‌مانده سموم تعیین کند و پروتکل واحدی برای برداشت، سایزبندی و بسته‌بندی در اختیار باغداران و صادرکنندگان قرار دهد.

وی ادامه داد: تنها محصولاتی که این استانداردها را رعایت می‌کنند باید امکان استفاده از نشان «کیوی گیلان» را داشته باشند تا برند منطقه‌ای به‌عنوان ضامن کیفیت شناخته شود.

برداشت زودهنگام؛ یکی از موانع صادرات

این پژوهشگر حوزه کشاورزی، برداشت زودهنگام را از جمله مشکلاتی دانست که می‌تواند کیفیت کیوی ایران را در بازارهای جهانی تحت تأثیر قرار دهد و گفت: شاخص‌هایی مانند بریکس، ماده خشک و سفتی بافت باید پیش از برداشت مورد ارزیابی قرار گیرند.

وی افزود: میزان قند کیوی صادراتی معمولاً باید حداقل در محدوده ۶.۵ تا ۷ باشد و استفاده از رفرکتومتر در باغ می‌تواند به تشخیص زمان مناسب برداشت کمک کند.

هوشیارفرد خاطرنشان کرد: ماده خشک نیز از شاخص‌های مهم کیفیت محصول است و کیوی صادراتی باید از میزان ماده خشک مناسبی برخوردار باشد تا ضمن داشتن طعم مطلوب، در فرآیند انبارداری و حمل‌ونقل کیفیت خود را حفظ کند.

بسته‌بندی فقط ظاهر محصول نیست

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان با تأکید بر نقش بسته‌بندی در موفقیت صادراتی گفت: بسته‌بندی علاوه بر ایجاد هویت برای محصول، وظیفه حفاظت از کیفیت میوه در زمان حمل و نگهداری را نیز بر عهده دارد.

وی افزود: سورتینگ باید بر اساس وزن و سایز انجام شود و استفاده از کارتن‌های مناسب، تهویه کافی و پدهای جاذب رطوبت می‌تواند در حفظ کیفیت محصول مؤثر باشد.

هوشیارفرد همچنین بر ضرورت درج اطلاعات دقیق محصول از جمله نام باغدار یا تعاونی، تاریخ برداشت، کد سلامت و کشور مبدأ تأکید کرد و گفت: این اطلاعات در بازارهای صادراتی به افزایش اعتماد خریداران کمک می‌کند.

«کیوی گیلان» نیازمند هویت واحد صادراتی

وی حضور یکپارچه در نمایشگاه‌های بین‌المللی و زنجیره‌های تأمین را از دیگر الزامات برندسازی دانست و اظهار کرد: کیوی گیلان باید در بازارهای هدف با یک هویت مشخص معرفی شود و حضور پراکنده تولیدکنندگان و صادرکنندگان جای خود را به یک برند واحد بدهد.

هوشیارفرد خرد بودن باغ‌ها، آگاهی ناکافی از بازارهای هدف و استفاده از سورتینگ‌های سنتی را از موانع اصلی استانداردسازی عنوان کرد و گفت: تجمیع تولید در قالب تعاونی‌ها و کنسرسیوم‌های صادراتی، مدیریت فنی یکپارچه و استفاده از تجهیزات سورتینگ هوشمند می‌تواند بخشی از این مشکلات را برطرف کند.

وی با اشاره به تفاوت نیاز بازارهای هدف افزود: بازارهایی مانند هند ممکن است محصول کوچک‌تر و ارزان‌تر را ترجیح دهند، در حالی که بازار روسیه می‌تواند متقاضی کیوی درشت‌تر و باکیفیت‌تر باشد؛ بنابراین شناخت بازار مقصد باید در برنامه تولید و صادرات لحاظ شود.

نشان جغرافیایی؛ گام مهم برای اعتبارسازی

این پژوهشگر با تأکید بر اهمیت ایجاد هویت جغرافیایی برای محصول گفت: «برندینگ منطقه‌محور» به خریدار خارجی این پیام را منتقل می‌کند که محصول صرفاً یک کیوی ایرانی نیست، بلکه محصول اقلیم مشخصی با ویژگی‌های کیفی تعریف‌شده است.

هوشیارفرد ثبت نشان جغرافیایی «کیوی گیلان» را یکی از ابزارهای قانونی و تجاری برای تثبیت جایگاه این محصول دانست و افزود: این اقدام می‌تواند از سوءاستفاده احتمالی از نام محصول جلوگیری کرده و اعتماد خریداران خارجی را افزایش دهد.

وی ادامه داد: وقتی یک منطقه به‌عنوان قطب تولید یک محصول شناخته شود، ثبات کیفیت آن نیز در ذهن خریدار شکل می‌گیرد و محصول به جای رقابت صرف بر سر قیمت، وارد عرصه رقابت بر پایه کیفیت و تمایز می‌شود.

سه گام برای ساخت برند «کیوی گیلان»

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان برای آغاز این فرآیند، اجرای یک طرح پایلوت را پیشنهاد کرد و گفت: بهتر است ابتدا در یک منطقه مشخص، مانند تالش یا رودسر، یک تعاونی موفق انتخاب و استانداردسازی و برندینگ آن به‌صورت آزمایشی اجرا شود.

وی افزود: در گام دوم باید شناسنامه محصول شامل هویت بصری، بسته‌بندی و استانداردهای کیفی تدوین شود و در گام سوم، با همکاری سازمان جهاد کشاورزی و اتاق بازرگانی گیلان، فرآیند ثبت رسمی برند و نشان مبدأ دنبال شود.

هوشیارفرد در پایان تأکید کرد: بازار جهانی کیوی با رقابت قیمتی زیادی مواجه است، اما برای محصول باکیفیت، اصیل و دارای هویت مشخص همچنان ظرفیت وجود دارد و برندسازی منطقه‌ای می‌تواند به گیلان کمک کند تا از رقابت صرف بر سر قیمت فاصله گرفته و سهم بیشتری از ارزش افزوده صادرات کیوی را به دست آورد.