نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
شهر تاریخی گسکر در جنگل‌های هفت‌دغنان صومعه‌سرا، با وجود برخورداری از ظرفیت‌های ارزشمند باستان‌شناسی و گردشگری، همچنان با چالش‌هایی در زمینه حفاظت از آثار، مقابله با حفاری‌های غیرمجاز و رفع موانع اداری روبه‌روست؛ مشکلاتی که به گفته ولی جهانی، پژوهشگر باستان‌شناسی، ضرورت هماهنگی دستگاه‌های مسئول و تسریع در ساماندهی این محوطه تاریخی را دوچندان کرده است.
به گزارش تالشان نیوز، شهر تاریخی گسکر یا گیل‌گسکر در پهنه جنگلی هفت‌دغنان شهرستان صومعه‌سرا، یکی از محوطه‌های ارزشمند تاریخی و باستان‌شناسی گیلان است که بقایای سازه‌های تاریخی، آثار مرتبط با نظام آبرسانی و حمام‌های قدیمی، ظرفیت قابل‌توجهی برای مطالعات علمی و توسعه گردشگری فرهنگی دارد.
با این حال، حفاری‌های غیرمجاز، نگرانی درباره تعرض به عرصه و حریم محوطه و مشکلات اداری در مسیر کاوش‌های علمی و اجرای طرح‌های حفاظتی، از جمله چالش‌های پیش روی این میراث تاریخی به شمار می‌روند.
ولی جهانی، پژوهشگر باستان‌شناسی و سرپرست کاوش‌های باستان‌شناسی شهر تاریخی گسکر، با تأکید بر اهمیت این محوطه، حفاظت از آن را نیازمند برنامه‌ای جامع در زمینه نگهداری، مدیریت، ساماندهی و معرفی آثار دانست.
گسکر درگیر ناهماهنگی‌های اداری
جهانی با اشاره به اهمیت تاریخی و تمدنی گسکر اظهار کرد: این محوطه از ظرفیت‌های ارزشمند باستان‌شناسی گیلان است و حفاظت از آن باید در اولویت دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.
وی حفاری‌های غیرمجاز و تعرض به عرصه محوطه را از تهدیدهای جدی این میراث دانست و افزود: این اقدامات علاوه بر احتمال تخریب آثار، می‌تواند اطلاعات علمی و باستان‌شناختی موجود در لایه‌های تاریخی را نیز از بین ببرد.
به گفته این پژوهشگر، حفاظت از گسکر تنها با انجام کاوش‌های باستان‌شناسی محقق نمی‌شود، بلکه به برنامه‌ای منسجم برای حفاظت، مدیریت و معرفی آثار نیاز دارد.
ایجاد سایت‌موزه؛ راهکاری برای حفاظت و توسعه گردشگری
جهانی ایجاد سایت‌موزه را یکی از راهکارهای مهم برای حفاظت از آثار تاریخی گسکر و فراهم کردن زمینه بازدید هدفمند گردشگران عنوان کرد.
وی توضیح داد: اجرای چنین طرحی می‌تواند به ساماندهی محوطه، معرفی یافته‌های باستان‌شناسی، افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت این میراث و توسعه گردشگری فرهنگی در منطقه کمک کند.
این باستان‌شناس با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده طی سال‌های گذشته گفت: مطالعات و برنامه‌هایی در حوزه حفاظت و ساماندهی محوطه دنبال شده، اما برخی موانع اداری و مشکلات هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، روند اجرای طرح‌ها را با دشواری مواجه کرده است.
دو دهه پیگیری برای رفع موانع اجرایی
سرپرست کاوش‌های باستان‌شناسی شهر تاریخی گسکر با اشاره به پیگیری‌های حدود دو دهه گذشته اظهار کرد: برگزاری جلسات در سطح شهرستان و استان و طرح مسائل مربوط به این محوطه در نشست‌های مسئولان، از جمله اقداماتی بوده که با هدف رفع مشکلات و تسهیل اجرای برنامه‌های حفاظتی انجام شده است.
وی با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مرتبط افزود: حفاظت از محوطه‌های تاریخی مستلزم تقسیم وظایف روشن، تعامل بین‌بخشی و پرهیز از موازی‌کاری است؛ زیرا تداوم اختلافات اداری می‌تواند فرصت‌های حفاظت و معرفی آثار را محدود کند.
حفاری‌های غیرمجاز؛ تهدیدی برای اطلاعات تاریخی
جهانی حفاری‌های غیرمجاز را از نگرانی‌های جدی درباره آینده گسکر دانست و گفت: هرگونه کاوش خارج از چارچوب علمی و بدون مجوز، علاوه بر آسیب احتمالی به آثار، می‌تواند شواهد و داده‌های ضروری برای شناخت دقیق‌تر تاریخ این محوطه را از بین ببرد.
وی مقابله با این اقدامات را نیازمند نظارت مستمر، حفاظت میدانی، همکاری دستگاه‌های مسئول و برخورد قانونی با متخلفان دانست و بر ضرورت فراهم شدن شرایط برای انجام کاوش‌های علمی و حفاظت تخصصی تأکید کرد.
ساماندهی گسکر نیازمند اقدام عملی است
جهانی با تأکید بر ضرورت تعیین تکلیف موانع موجود اظهار کرد: برای حفاظت مؤثر از این محوطه، تصمیم‌ها نباید در حد مکاتبه و برگزاری جلسه باقی بمانند، بلکه باید در قالب برنامه‌های عملیاتی، زمان‌بندی‌شده و قابل ارزیابی اجرا شوند.
به گفته وی، تعیین مسئولیت دستگاه‌های مرتبط، تسهیل روند صدور مجوزهای قانونی، تأمین الزامات حفاظتی، مقابله با حفاری‌های غیرمجاز و فراهم کردن مقدمات ایجاد سایت‌موزه، از اقداماتی است که می‌تواند به بهبود وضعیت گسکر کمک کند.
شهر تاریخی گسکر به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی گیلان، برای حفاظت پایدار و بهره‌برداری علمی و گردشگری به هماهنگی دستگاه‌های مسئول، نظارت مستمر و اجرای برنامه‌ای جامع نیاز دارد؛ برنامه‌ای که حفاظت از آثار تاریخی را در اولویت قرار دهد و زمینه ادامه پژوهش‌های باستان‌شناسی و معرفی ظرفیت‌های این محوطه را فراهم کند.