نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی با هشدار نسبت به پیامدهای ساخت‌وسازهای بی‌ضابطه، تغییر کاربری اراضی و تضعیف هویت فرهنگی روستاها تأکید کرد که گردشگری باید در مسیر تقویت اقتصاد، فرهنگ و سرمایه‌های طبیعی جوامع محلی قرار گیرد، نه اینکه روستاها برای پاسخ‌گویی به تقاضای بازار گردشگری تغییر شکل دهند.
به گزارش تالشان نیوز، عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی با تأکید بر ضرورت قرار گرفتن گردشگری در خدمت توسعه پایدار روستایی، نسبت به پیامدهای مداخلات بی‌ضابطه گردشگری، تغییر کاربری اراضی، گسترش ساخت‌وسازها و تضعیف هویت فرهنگی و طبیعی روستاها هشدار داد.
دکتر حبیب محمودی در یادداشتی به مناسبت روز روستا که در اختیار خبرگزاری ایسنا قرار داده است، بر ضرورت تدوین برنامه‌های یکپارچه، تهیه اطلس جامع سرمایه‌گذاری گردشگری و تقویت مشارکت جوامع محلی تأکید کرد.
وی در این یادداشت با طرح این پرسش که آیا گردشگری باید راهکاری برای رونق اقتصادی و فرهنگی روستاها باشد یا روستاها به مقصدهایی در خدمت بازار گردشگری تبدیل شوند، نوشت: گردشگری باید در خدمت روستا باشد، نه روستا در خدمت گردشگری.
محمودی با اشاره به اینکه گردشگری به‌تنهایی راه‌حل مشکلات اقتصادی روستاها نیست، اظهار کرد: این بخش در صورت سیاست‌گذاری و هدایت صحیح می‌تواند برای محصولات، تجربه‌ها، فرهنگ و طبیعت روستا تقاضا ایجاد کند و بخشی از منافع اقتصادی حاصل از آن را به جامعه محلی بازگرداند.
وی با اشاره به الگوی «بهترین روستاهای گردشگری» سازمان جهانی گردشگری افزود: در این رویکرد، حفاظت از منابع طبیعی و فرهنگی، ارزش‌های جامعه محلی، پایداری اقتصادی و اجتماعی، حکمرانی مناسب، زنجیره ارزش محلی و رفاه جامعه اهمیت دارد و گردشگری به‌عنوان ابزاری برای توسعه روستایی در نظر گرفته می‌شود، نه جایگزینی برای آن.
عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی با انتقاد از تبدیل گردشگری به بهانه‌ای برای ساخت‌وساز، ویلاسازی و تغییر چهره معماری روستاها تصریح کرد: در نبود سیاست‌گذاری مشخص درباره نوع، مکان، کیفیت و ظرفیت عرضه خدمات گردشگری، تقاضای بازار می‌تواند به‌تدریج سیمای روستا را تغییر دهد؛ درحالی‌که بازار لزوماً حافظ هویت روستایی نیست.
به گفته وی، در برخی مقاصد گردشگری ایران، فضاهایی شکل گرفته‌اند که با ماهیت و هویت روستا تناسب ندارند و به نوعی با پدیده «شهری‌شدن روستاها» مواجه هستیم؛ شرایطی که در آن کسب درآمد و پاسخ‌گویی به تقاضا بر حفاظت از هویت و منافع جامعه محلی اولویت پیدا می‌کند.
محمودی با اشاره به حساسیت بیشتر منطقه خزری در برابر این روند خاطرنشان کرد: ارزش زمین، فشار ساخت‌وساز، تقاضای اقامت، تغییر کاربری اراضی و ورود سرمایه‌های بیرونی، در صورت نبود برنامه‌ای یکپارچه و راهبردی، می‌تواند به فرسایش تدریجی سرمایه‌های اصلی روستاها، از جمله زمین‌های کشاورزی، چشم‌انداز طبیعی، معماری، فرهنگ و شیوه زندگی مردم منجر شود.
وی رشد بوم‌گردی‌ها در کنار افزایش خانه‌های دوم گردشگری، ویلاها و خانه‌باغ‌ها را از جمله عواملی دانست که در برخی مناطق روستایی گیلان و مازندران، جغرافیای روستایی را با خطر تغییرات کالبدی و فضایی مواجه کرده‌اند.
این پژوهشگر با تأکید بر اینکه روستا صرفاً یک مقصد گردشگری نیست، بیان کرد: روستا نظامی متشکل از سکونت، تولید، فرهنگ، محیط زیست و اقتصاد است و هنگامی که مسئولیت‌های مرتبط با آن میان دستگاه‌های مختلف تقسیم شود، اما ارتباط میان این بخش‌ها روشن نباشد، نتیجه به جای حکمرانی یکپارچه مقصد، به مجوزدهی و اجرای پروژه‌های پراکنده محدود خواهد شد.
وی نخستین اقدام ضروری را شناسایی ظرفیت گردشگری هر روستا بر اساس توان محیطی، فرهنگی و اقتصادی آن و در چارچوب آمایش سرزمین دانست و تأکید کرد که الگوهای گردشگری طبیعی، فرهنگی و تاریخی باید بر مبنای ظرفیت‌های واقعی هر منطقه تعریف شوند، نه صرفاً بر اساس مد روز بازار یا سلیقه گردشگران.
محمودی همچنین با اشاره به نقش هوش مصنوعی در شناخت ترجیحات گردشگران و شخصی‌سازی تجربه سفر اظهار کرد: به جای تغییر روستا برای پاسخ‌گویی به هر نوع تقاضا، می‌توان از ابزارهای هوشمند برای هدایت گردشگران به سمت ظرفیت‌ها و تجربه‌های اصیل و متنوع روستاها استفاده کرد.
عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، تدوین اطلس جامع سرمایه‌گذاری گردشگری را از دیگر اقدامات ضروری برشمرد و گفت: این اطلس باید مشخص کند که در هر منطقه چه نوع سرمایه‌گذاری، با چه مقیاسی و با چه الزامات محیطی و فرهنگی امکان‌پذیر است و پروژه‌های بزرگ چگونه باید در ساختار فضایی روستاها و مناطق پیرامونی جای بگیرند.
وی همچنین بر ضرورت تدوین طرح جامع راهبردی ـ عملیاتی گردشگری روستایی تأکید کرد؛ طرحی که در آن متولیان، نقش دستگاه‌های اجرایی، نظام نظارت، ظرفیت‌پذیری، زنجیره ارزش، سرمایه‌گذاری و سازوکار مشارکت جامعه محلی به‌روشنی مشخص شده باشد.
محمودی در بخش دیگری از یادداشت خود تأکید کرد که گردشگری روستایی باید بر پایه داشته‌های واقعی روستا، از جمله خوراک، معماری، کشاورزی، صنایع دستی، آیین‌ها، طبیعت، روایت‌ها و شیوه زندگی مردم شکل بگیرد؛ نه اینکه در جریان توسعه گردشگری، خود روستا به محصولی مصرف‌شدنی تبدیل شود.
وی در پایان با اشاره به اهمیت حفظ هویت روستاها در مسیر توسعه نوشت: روستا سرمایه‌ای است که باید پیش از آنکه به نام توسعه مصرف شود، برای ماندن و زیستن حفظ شود و آینده روستاها به نگاهی بستگی دارد که امروز نسبت به هویت، ظرفیت‌ها و منابع آن‌ها اتخاذ می‌شود.