اصلاح وضع قوانین و موانع کسب و کار، سبب جهش اقتصاد ایران می‌شود

به گزارش خبرنگار گروه علمی و دانشگاهی خبرگزاری فارس، سید مرتضی نبوی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در تبیین رساله دکترای خود با عنوان «چالش های حکومت قانون و نقش آن در توسعه ملی» در واحد علوم سیاسی تهران مرکز دانشگاه آزاد اسلامی، گفت: فرضیه ‌ما این است که عمده مشکلات کشور بر می‌گردد به حکومت قانون، یعنی در کشور قانون خوب اجرا نمی‌شود. البته حکومت قانون نه این که هر قانونی قابلیت اجرا دارد، بلکه خود قانونگذاری یک فرایندی است که خیلی باید با دقت و حساب‌شده انجام شود.

* گاهی مجلس با فوریت قانونی را تصویب می‌کند که سبب خراب شدن صد قانون دیگر می‌شود

وی یکی از مشکلات کشور را نحوه قانونگذاری مجلس عنوان کرد و گفت: گاهی مجلس با عجله و فوریت قانونی را تصویب می‌کند و این قانون جدید، صد قانون دیگر را خراب می‌کند؛ حقوق‌دانان می‌گویند نظام حقوقی که برآمده از مجموعه قوانین است یک موجود زنده است و نمی‌شود هر عضوی را به آن پیوند زد. لذا نظام حقوقی باید منسجم باشد، این نظام روابط بین مردم با هم و روابط مردم با دولت و کشور با کشورهای دیگر را تنظیم می‌کند.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام  با تاکید بر اینکه نقش حقوق، نقش تعیین کننده‌است، گفت: در مشروطه هم مستشارالدوله یک کتابی دارد به نام یک کلمه، مسئله این است که رمز پیشرفت مادی غرب در یک کلمه و آن هم قانون است.

به گفته وی، مرکز پژوهش‌های مجلس یک اصطلاحی دارد به نام تورم تقنینی، معنی‌اش این است که مجلس انقدر قانون زیاد تصویب کرده که ما گرفتار در قانون شده‌ایم. یعنی یکی از مشکلات‌مان قانون زیاد است.

وی ادامه داد:  یکی از مواردی که معمول هست و فرانسه زیاد روی آن کار کرده تدوین و تنظیم مقررات و قوانین است، یعنی آمدند عنوان قوانین را مثلا ۴۰-۵۰ تا کد کرده‌اند، مثلا ۵۰ تا عنوان قانون را گفته‌اند، مثلا تجارت، معدن، مالیات، به عنوان مثال هرچه قانون برای مالیات وجود دارد، همه یکجا جمع شود که مردم هم بدانند و بعد در این تدوین و تنظیم باید تعارض‌ها گرفته شود، تا ناسخ و منسوخ معلوم شود؛ چه ناسخ و منسوخ صریح، چه ضمنی، از سال ۵۰ قرار بوده این کار در کشور ما انجام شود که نشده است، چند سال پیش مجلس  درباره خود قوانین یک طرحی را تصویب کرد که خودش در خصوص قوانین این کار را انجام دهد که یکسری اقداماتی را هم انجام داده است. مثلا یکجا چند هزار قوانین را که منسوخ شده بود را لغو کرد. یعنی مجلس گامی را برداشت ولی همچنان این مشکل ادامه دارد.

* یکی از مشکلات کشور وضع قوانین توسط مراکز مختلف است

سید مرتضی نبوی در ادامه یکی از مشکلات کشور را وضع قوانین توسط مراکز مختلف در کشور عنوان کرد و گفت: یکی از شوراهای عالی در زیرمجموعه خود تعداد زیادی شوراهای تخصصی دارد، مثلا یک شورای اوقاف دارد، اینها می‌نشینند الاماشاءالله قوانین تصویب می‌کنند.

وی با اشاره به خصوصیات قانون گفت: یکی از خصوصیات قانون این است که شفاف و روشن و در دسترس عموم باشد. در حالی که این همه قوانین و مقررات حتی برای وکلا هم روشن نیست. یک نکته که همچنان از زمان مشروطه بوده و امروز هم بحث روز محافل جهان هست، در همه کشورها بحث قانون و حکومت قانون است. از یک برهه‌ای جنبش حکومت قانون داشتیم و همچنان این هست. الان مثلا صندوق بین‌المللی پول و بعضی از دستگاه های سازمان ملل برای پیشرفت یک کشور نمی‌روند سد و راه بسازند، می‌آیند نظام حقوقی و قانونی یشان را اصلاح می‌کنند. اگر مقررات حساب شده در کشوری باشد یک مرتبه آنجا جهش ایجاد می‌شود. مثلا الان گرجستان را همه مثال می‌زنند که چند سال پیش چقدر اوضاعش به هم ریخته بود و الان بسیاری از سرمایه‌ها به آنجا می‌رود. در نظام شفاف هم اعتماد برای مردم ایجاد می‌شود و هم حرکت ها برای سرمایه گذاران خارجی قابل پیش‌بینی می‌شود و اعتماد ایجاد می‌کند. کارهای اقتصادی به نهادهای حقوقی و قانونی بازمی گردد.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: فوکو جامعه شناس فرانسوی می‌گوید در دنیای مدرن شما با استفاده از این فن‌آوری‌ جدید به خصوص فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات به صورت سامانه خیلی راحت می‌توانید کشور را اداره کنید و مردم هم مشارکت خواهند کرد. نمونه‌هایش هم انجاهایی است که ما تجربه کردیم، مثلا طرح ترافیک با این وسایل جدید، دیگر بگیر و ببند و پلیس بگذار و جلوی ماشین را بگیر و اینها حل شده، یا مثلا ثبت شرکت‌ها، سرمایه‌گذاری‌های زیاد هم در کشور شد. فقط باید عزمی ایجاد شود که این کارها به نتیجه برسد.

وی ادامه داد: منتها اشکال این هست که افرادی که منافع‌شان در خطر قرار می‌گیرد در اثر شفاف‌سازی، اجازه نمی‌دهند این سیستم کامل کار کند. الان شما یک چیزی را ثبت شرکت کنید، باید بروید در سامانه، می‌روید در سامانه منتها اطلاعات می‌دهید و مدارک ارسال می‌کنید. ولی جواب به شما نمی‌دهد مجبور می‌شوید واسطه بگیرید و هر برگه ۱۰۰ هزار یا ۲۰۰ هزار تومان بدهید تا آنجا اینها ثبت شود. یا در سازمان ثبت اسناد، شما می‌روید دفترخانه و در شبکه سند می‌آید در خانه‌تان یا حتی خود پرونده‌ها که می‌رود قوه قضائیه. امروزه این کار خیلی سریع تر می‌تواند انجام شود. به شرط این که مقررات و اصل درست و حسابی حاکم باشد و اینها در سامانه ثبت شود. در اینصورت کارها خوب انجام خواهد شد و یک مرتبه کشور جهش پیدا می‌کند.

* اگر موانع کسب و کار از بین برود اقتصاد ما یک مرتبه جهش پیدا خواهد کرد

نبوی با تاکید بر اینکه در شاخص اقتصاد دانش‌بنیان ۴ محور اساسی دارد، گفت: شاخص اقتصاد دانش‌بنیان ۴ محور اساسی دارد؛ یکی زیرساخت‌های ارتباطی است که در اینجا وضعیت ما خوب است. شاخص بین صفر تا یک، بالای نیم است، در مورد نوآوری‌ها و مقالات علمی وضع‌مان خوب است، در  مورد تبدیل حتی مقالات به فن‌آوری خوب است، فقط در قسمت قوانین و مقررات نزدیک صفر هستیم و این نشان دهنده این است که ما اگر این وضع قوانین را درست کنیم ،هم جلوی فساد گرفته می‌شود و هم کارها سرعت پیدا می‌کند و اگر موانع کسب و کار از بین برود، اقتصاد ما یک مرتبه جهش پیدا خواهد کرد و خود این باعث می‌شود که در حقیقت نقطه ضعفی که دیگران طمع پیدا کنند که کشور ما را تحریم کنند، از بین برود.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در پاسخ به این‌سوال که آیا به نظر شما بین دو موضوع شکل قانون و اجرای قانون، مشکل اصلی خود قانون است؟ گفت: به نظر بنده مشکل هم خود قانون است و هم اجرا، اول مقدم این است که شما قوانین‌تان شفاف باشد که بشود یک نظام حقوقی متعارض نباشد و همدیگر را تایید کنند. یعنی تدوین قوانین و مقررات، منتها اگر قوانین و مقررات هم درست باشد بالاخره یک ضمانت اجرایی می‌خواهد که امروزه همین سامانه‌ها باعث این قضیه می‌شود، مردم چون شفاف می‌بینند، مشارکت می‌کنند، همانطور که در اسنپ می‌بینیم یک سامانه‌ای هست که مشتری خودش انتخاب می‌کند و مورد احترام قرار می‌گیرد و نرخ هم عادلانه هست و بهترین مسیر هم در نظر گرفته می‌شود، یعنی فن‌آوری را بتوانیم استفاده کنیم.

* قانون باید در دسترس و قابل فهم باشد

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با تاکید بر اینکه قانون باید در دسترس و قابل فهم باشد، گفت: بعضی‌ جاهای قانون البته انجام این کار پیچیده هست، در عین حال اصلا می‌گویند همین سامانه‌ها شفاف می‌کند و دستگاه‌ها بطور مشخص به شما می‌گویند  از شما چه می‌خواهند تا به شما مجوز بدهند. می‌گویند قانون باید نظام حقوقی زندگی را قابل پیش‌بینی کند. یعنی مشخص باشد شما اگر انقدر سرمایه‌گذاری کنید توقع‌تان چقدر باشد، یا اگر در دادگاه می‌روید مشخص باشد، محکوم هستید یا حاکم می‌شوید.

وی با بیان اینکه در حال حاضر درباره مالیات چند هزار قانون وجود دارد، گفت: این قوانین باید ذیل یک عنوان باشد. معنی خود همین این می‌شود که یکجایی مالیات را با رشوه ببخشند و یک جایی نقره‌داغش کنند و می‌گویند اگر اعتراض کنید حتما بیشتر می‌کنم مالیاتت را.

* انباشت قانون سبب سوء استفاده می‌شود

نبوی خاطرنشان کرد: در لایه‌های مختلف قانون‌های خاصی تدوین شده است، آدم‌های خاصی آمدند که راه‌های خاصی می‌توانند بروند و پولدار شوند و پولدار هم شده‌اند. همین تجارت اینهایی که می‌توانند از مسیر بانک بگذرند و وام‌های کلان بگیرند، این کار هر کسی نیست، در هر لایحه‌ای چون انباشت قانون هست امکان سوء استفاده وجود دارد.

براساس این گزارش، سید علی مرتضویان استاد راهنما، عیوضی استاد مشاور، سیدمصطفی ابطحی، توحیدفام و بخشایش اردستانی داوران این رساله بودند که در واحد علوم سیاسی دانشگاه تهران مرکز دانشگاه آزاد ، دفاع نهایی شد و با نمره ۱۹ تایید شد، یک نمره هم برای مقاله لحاظ شده است.

انتهای پیام/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *